صدای دالبی

اگر اهل دنیای بازی، فیلم و موسیقی باشید، احتمالا اصطلاح صدای دالبی یا dolby sound را شنیده‌اید. روی یکسری از تجهیزات مانند هدفون‌ها یا تلویزیون‌ها یا حتی در پلتفرم‌های پخش آنلاین نیز عباراتی مانند dolbey sound یا dolby atmos نیز به چشم می‌خورد و حتما کنجکاو شده‌اید که بدانید صدای دالبی چیست و چه تفاوتی با صدای معمولی دارد؟ در این مطلب، همه چیز را راجع به فناوری دالبی و انواع آن، تفاوت آن با استریو و مزایا و معایب آن را به زبان ساده به شما توضیح خواهیم داد.

دالبی یعنی چی؟

دالبی در واقع نام یک شرکت آمریکایی است و dolby laboratories نام دارد. این شرکت در سال 1965 توسط مهندسی به نام ریموند دالبی تاسیس شد و هدف اصلی او این بود که صدای ضبط شده در فیلم‌ها و موسیقی‌ها را طبیعی‌تر کرده و نویز (خش خش و صدای اضافی) را حذف کند. با همین هدف، شرکت او در دهه‌های بعد به یکی از بزرگ‌ترین نام‌ها در صنعت صوت و تصویر تبدیل شد و فناوری‌های اختراع شده توسط این شرکت، نه تنها کیفیت صدا را بالا بردند، بلکه تجربه شنیداری مخاطب را به صورت سه بعدی و همه جانبه ارتقا دادند.

با این فناوری‌ها، به عبارت ساده‌تر، صدای دالبی این گونه تعریف شد: دالبی یعنی صدایی که از جهات مختلف می‌آید، واقعی‌تر شنیده می‌شود و شنونده را درون فضای صدا قرار می دهد، نه بیرون از آن! اگر یک فیلم را با صدای معمولی گوش بدهید، احساس می‌کنید صدا فقط از جلو می‌آید. اما با فناوری صدای دالبی، حس می‌کنید در صحنه حضور دارید، صدای باران از بالای سرتان می‌آید، صدای باد از دور دست، گفت و گو از رو به رویتان و صدای ماشین از پشت سرتان.

تفاوت صدای دالبی با استریو

برای درک برتری دالبی با دیگر فناوری‌های صدا، مقایسه آن با صدای استریو (stereo) می‌تواند به شما قدرت مقایسه بهتری بدهد. در ادامه، تفاوت آن را به شما خواهیم گفت.

صدای استریو چیست؟

در سیستم استریو، صدا از دو کانال اصلی چپ و راست پخش می شود. تقریبا تمام دستگاه های صوتی معمولی مانند هدفون‌ها و تلویزیون‌های قدیمی، از صدای استریو استفاده می‌کنند. در این حالت، صدا واضح است، اما جهت و عمق ندارد تا حس سینمایی یا موسیقیایی را به شما القا کند. مثلا وقتی فیلمی می‌بینید، صدا بین دو اسپیکر تقسیم می شود. بنابراین ممکن است متوجه شوید صدا از سمت چپ یا راست می‌آید، اما هرگز نمی‌توانید صدا را از جهات دیگر مانند بالا، پشت یا اطرافتان بشنوید.

صدای دالبی چیست؟

در صدای دالبی، خصوصا نسخه‌های جدیدتر آن مانند دالبی دیجیتال و دالبی اتموس، از چندین کانال صوتی استفاده می‌شود، 12 کانال و یا حتی گاهی بیشتر از آن. این کانال‌ها در اطراف شنونده قرار دارند تا صدا به صورت سه بعدی و فراگیر برای مخاطب پخش شود، حالتی که به آن surround sound گفته می‌شود و نوعی تجربه شنیداری واقعی و سینمایی به شما می‌دهد.

یک مثال بهتر برای درک بهتر این فناوری: در یک سیستم 5.1 کاناله (که در بسیاری از سینماها و تلویزیون‌ها استفاده می‌شود) پنج اسپیکر در اطراف شنونده هستند: جلو، چپ، راست، عقب چپ، عقب راست و یک ساب ووفر که مخصوص پخش صداهای بم و فرکانس‌های پایین مانند صدای انفجار یا ضربه طبل طراحی شده است. در چنین وضعیتی، مخاطب در محیط فیلم یا موسیقی غوطه ور شده و احساسات واقعی تری به او دست می دهد. بنابراین، تفاوت صدای دالبی با استریو، در عمق و جهت پذیری صدا است.

فناوری های دالبی

شرکت دالبی در طول این سال‌ها، فناوری‌های مختلفی برای ارتقای صدا و تصویر طراحی کرده است که در این بخش، مهم ترین فناوری‌های صوتی و تصویری دالبی را معرفی می کنیم:

فناوری dolby noise reduction

اولین فناوری این شرکت بود که اولین گام را برای بهتر شدن تجربه ی شنیداری مخاطب برداشت، یعنی حذف نویز و صدای خش خشی که در ضبط‌های قدیمی شنیده می‌شد. این فناوری در دهه 70 و 80 باعث شد که نوارهای کاست و فیلم‌هایی که در آن دهه تولید می‌شدند، صدای شفاف‌تری داشته باشند.

فناوری dolby digital

این فناوری در دهه 90 به جهان صدا و تصویر معرفی شد و یکی از پر کاربردترین سیستم‌های صدای سینمایی محسوب می‌شود. دالبی دیجیتال از صدای 5.1 کاناله که پیش تر توضیح دادیم، پشتیبانی می‌کند و امروزه در اغلب فیلم‌های سینمایی، کنسول‌های بازی و تلویزیون‌ها استفاده می‌شود.

فناوری dolby digital plus

این فناوری نسخه بهبود یافته دالبی دیجیتال است که صدای دقیق‌تر و پهنای باند بالاتری دارد. امروزه بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی دیجیتال از این نسخه استفاده می‌کنند.

فناوری dolby trueHD

در این فناوری، صدا بدون فشرده سازی یا Lossless پخش می‌شود، یعنی صدا دقیقا با همان کیفیتی که در استودیو ضبط شده به گوش شما می‌رسد.

فناوری dolby atmos

جدیدترین و پیشرفته‌ترین فناوری صدای دالبی است که تجربه شنیداری سه بعدی واقعی را ایجاد می‌کند. در فناوری دالبی اتموس، صداها به صورت شئ یا object based پردازش می‌شوند. یعنی سیستم تشخیص می‌دهد که هر صدایی از کجا باید بیاید. (مثلا صدای باران از بالا و صدای خش خش برگ از گوش چپ.)

فناوری dolby vision

این فناوری هر چند که مربوط به تصویر است اما معمولا با فناوری دالبی اتموس عرضه می‌شود. دالبی ویژن فناوری‌ای است که برای بهبود رنگ، کنتراست و روشنایی تصویر در تلویزیون‌های مدرن طراحی شده است و تصاویر زنده‌تری را پیش چشمان مخاطب می‌آورد.

مزایا و معایب دالبی اتموس

همانطور که پیش‌تر گفتیم، دالبی اتموس یکی از محبوب‌ترین فناوری های صدا در سال‌های اخیر است که در سینما‌ها، تلویزیون‌ها، ساندبارها و حتی گوشی‌های موبایل استفاده می‌شود. اما مثل هر فناوری دیگری مزایا و معایبی دارد که نباید از آن غافل شد. در ادامه، نکات قوت و ضعف این فناوری را با هم بررسی می‌کنیم:

مزایای دالبی اتموس

• تجربه صدای سه بعدی و واقعی: بزرگ‌ترین مزیت فناوری دالبی این است که شنونده احساس می‌کند درون محیط صدا قرار دارد. تجربه این ویژگی مخصوصا در فیلم‌ها و بازی‌ها فوق العاده است!
• قابلیت سازگاری با دستگاه‌های مختلف: دالبی اتموس در تلویزیون‌ها، لپ تاپ‌ها، هدفون‌ها و گوشی‌های هوشمند مدرن پشتیبانی می‌شود. بنابراین برای استفاده از آن نیازی به داشتن تجهیزات پیچیده ندارید.
• کیفیت بالای جزئیات صدا: در فناوری دالبی اتموس، هر صدا به صورت مستقل پردازش می‌شود. این باعث می‌شود حتی کوچک ترین صداها مثل خش خش برگ و جیک جیک پرنده به صورت واضح و دقیق شنیده شوند.
• تجربه سینمایی در خانه: بسیاری از ساندبارها و تلویزیون‌های امروزی، با پشتیبانی از فناوری دالبی اتموس، تجربه‌ای مشابه حضور در سالن سینما را در خانه ایجاد می‌کنند.

معایب دالبی اتموس

• هزینه بالا برای استفاده از این فناوری: برای بهره گیری کامل از دالبی اتموس در خانه، باید چند اسپیکر سقفی یا ساندبار مخصوص داشته باشید که تجهیزات هزینه بری محسوب می‌شوند.
• وابستگی به محتوای سازگار: همه فیلم‌ها و سریال‌ها با فرمت دالبی اتموس تولید نشده‌اند. اگر محتوایی که تماشا می‌کنید از این فناوری پشتیبانی نکند، تجربه شنیداری متفاوتی را احساس نخواهید کرد.
• نیاز به فضای مناسب: برای نصب سیستم‌های چند کاناله دالبی، باید فضای کافی در اتاق داشته باشید تا صدا به صورت مناسب پخش شود.
• مصرف باتری بالا در گوشی موبایل و لپ تاپ: هنگام استفاده از فناوری دالبی اتموس در دستگاه‌های قابل حمل، پردازش صدا انرژی بیشتری مصرف می‌کند.

صدای دالبی تنها یک اصطلاح تبلیغاتی نیست، بلکه در پس آن یک فناوری پیچیده وجود دارد که دنیای صدا و تصویر را متحول کرده است. از زمانی که ریموند دالبی در جهت اصلاح صدا ایده کاهش نویز را مطرح کرد تا امروز که با فناوری دالبی اتموس تجربه شنیدن صدای سه بعدی را در اختیار داریم، راهی طولانی طی شده که هدف آن همواره تولید صدای طبیعی، شفاف و واقعی بوده است. فناوری‌های مختلف دالبی تجربه‌ای فراهم می کنند که با صدای معمولی قابل مقایسه نیست. در نهایت، تفاوت بین صدای دالبی و استریو یا تفاوت ساندبار و سینمای خانگی تنها در تکنولوژی به کار رفته در آنها خلاصه نمی‌شود، بلکه در احساسی است که شنونده به جهت حضور در فضا تجربه می‌کند.